Bất đồng trong chính quyền Trump về chiến tranh thương mại với Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và chủ toạ Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: CNN .

Chỉ vài ngày trước khi thông báo đòn áp thuế mới nhất với các hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc hôm 17/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đọc được bài viết ngay trên trang nhất tờ Wall Street Journal với tựa đề Nhà Trắng đang chịu "áp lực chính trị càng ngày càng tăng" trong việc giảm nhiệt chiến tranh thương nghiệp, theo CNN .

Bài viết này cho rằng mâu thuẫn giữa các cố vấn trong chính quyền khiến Trump chịu áp lực lớn trong việc nhượng bộ Trung Quốc. Ông chủ Nhà Trắng cảm thấy rất khó chịu với bài báo và tức thời "xả giận" trên Twitter. "Chúng tôi không chịu áp lực nào để phải thỏa thuận với Trung Quốc, chính họ mới đang chịu sức ép phải nhượng bộ chúng tôi", ông viết, khẳng định rằng các thị trường của Mỹ đang mở mang, còn của Trung Quốc đang "sụp đổ".

Theo các bình luận viên của CNN, tuyên bố này của Trump cho thấy chiến lược coi chiến tranh thương mại là vũ khí lợi hại trong chính sách đối ngoại của ông không đổi thay, đặc biệt là với Trung Quốc, dù nó gây ra nhiều tranh biện trong nội bộ chính quyền và đe dọa đẩy nền kinh tế toàn cầu vào tình trạng bất ổn nếu trò chơi "ăn miếng trả miếng" giữa hai cường quốc tiếp diễn.

Hục hặc trong chính quyền

Vài ngày trước khi Mỹ tuyên bố gói áp thuế mới với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin đề nghị ngồi vào bàn đàm phán để tìm giải pháp với Bắc Kinh, nhưng đề xuất mau chóng bị Trump gạt bỏ. Thay vào đó, Trump trở nên quyết liệt hơn, khiến triển vọng thương thảo nhằm cản trở đòn đáp trả thương mại mới giữa hai cường quốc trở nên mịt mù.

Động thái này của Trump tiếp thêm sức mạnh cho những cố vấn theo đường lối rắn rỏi trong chính quyền, những người tin rằng lập trường không thỏa hiệp và gây thiệt hại nặng về kinh tế là cách duy nhất buộc Trung Quốc thay đổi chính sách thương nghiệp của mình. Các quan chức Nhà Trắng này còn cho rằng sức mạnh hiện thời của nền kinh tế giúp Washington có nhịp đưa ra yêu sách rắn hơn trên bàn thương thuyết với Bắc Kinh.

Theo các trợ lý, Trump luôn không muốn tỏ ra yếu đuối ngay cả trước những cảnh báo kinh khủng nhất, nhưng lại thích phong cách quản lý theo kiểu cho phép mâu thuẫn nội bộ tồn tại trong chính quyền của mình. Kết quả là trong Nhà Trắng tồn tại hai phe rõ rệt, một bên là các cố vấn muốn rắn rỏi hơn với Trung Quốc, còn bên kia là ngôn ngữ phản đối đến từ những trợ lý cấp cao như Bộ trưởng Tài chính Mnuchin hay cố vấn kinh tế Larry Kudlow.

"Thách thức lớn nhất với chính quyền Trump hiện là những cố vấn như Kudlow hay Mnuchin, những người có kiến thức và niềm tin dị biệt. Nhưng thay vì tìm cách bàn cãi, họ đang chỉ gắng làm cùn lưỡi gươm", một nguồn tin biết về các tranh cãi trong chính quyền Trump về chính sách áp thuế cho biết.

Nguồn tin này đánh giá những cố của Mnuchin và Kudlow trong việc thuyết phục Trump từ bỏ con đường chiến tranh thương nghiệp tốn kém với Trung Quốc tới nay không đem lại nhiều hiệu quả khi chẳng thể thắng được niềm tin mang tính bản năng về thi bằng A1 bảo hộ thương nghiệp của Tổng thống.

Một số quan chức chính quyền Mỹ khẳng định Trump khuyến khích các trợ lý của mình đưa ra ý kiến trái ngược nhau, nhưng ông nghe đâu thiên về những người có tư tưởng cứng rắn như Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Giám đốc Hội đồng thương mại và Chính sách Công nghiệp Peter Navarro.

Bộ trưởng Tài chính Mnuchin (phải) tuyên thệ nhậm chức tại Nhà Trắng với sự chứng kiến của Trump hôm 13/1/2017. Ảnh: AP .

Trong cuộc họp tại Phòng Bầu dục hôm 13/9, Trump tuyên bố trước các cố vấn thuộc cả hai phe rằng nếu Mỹ không thực hiện lời đe dọa áp thuế mà ông đưa ra vài tháng trước, Trung Quốc sẽ coi đây là dấu hiệu của sự dọc, ba nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho hay.

Tổng thống Mỹ thuyết phục các trợ lý rằng nếu Trung Quốc tung ra biện pháp trả nủa nhắm vào lĩnh vực nông nghiệp nhạy cảm của Mỹ, Washington sẽ áp đặt thêm gói thuế mới với 267 tỷ USD hàng hóa của Bắc Kinh, khiến gần như bít tất hàng du nhập của Trung Quốc vào Mỹ sẽ chịu mức thuế mới.

Trong cuộc họp, Trump gạt bỏ những lo ngại do một số cố vấn kinh tế đưa ra rằng đòn áp thuế này có thể hủy hoại các chũm ngoại giao được thực hành trong vài tháng qua bởi Mnuchin, người được Trump gọi bằng tên thân mật Steve.

"Chúng ta sẽ tung ra gói áp thuế này. Steve có thể đàm phán tiếp, nhưng chúng ta sẽ áp thuế", Trump tuyên bố.

Mnuchin trước đó đã mời Phó thủ tướng Lưu Hạc, trưởng đoàn thương thảo Trung Quốc, tới Washington để trao đổi về giải pháp cho cuộc chiến thương mại giữa hai nước. Nhưng ngay sau khi Trump tung ra gói áp thuế mới, cuộc thương lượng này tức thì bị đình trệ.

Phe cứng rắn thắng thế

quan điểm ủng hộ đàm phán thương mại với Trung Quốc của Bộ trưởng Tài chính Mnuchin từng nhận được sự ủng hộ của cố vấn an ninh quốc gia H.R. McMaster, ngoại trưởng Rex Tillerson và thư ký Nhà Trắng Rob Porter. Nhưng cả ba quan chức cấp cao này sau đó đều tuần tự rời Nhà Trắng, trong đó Porter bị cáo buộc hành hung vợ cũ. Ông bác các buộc tội này.

Kudlow, người phản đối việc gia tăng găng thương mại bằng các đòn áp thuế, gần đây lại công khai trình bày sự ủng hộ các chính sách bảo hộ của Tổng thống Trump trên truyền hình. Mnuchin giờ đây gần như trơ thổ địa, không có đồng minh trong cố gắng thúc đẩy giải pháp ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh thương nghiệp với Trung Quốc.

Các quan chức theo đường lối cứng rắn cho rằng Mnuchin đang làm suy yếu vị thế của Mỹ trước Trung Quốc khi "vạch áo cho người xem lưng" và biểu lộ rằng chính quyền Trump không kết đoàn một lòng trong lập trường rắn rỏi với các "mánh khoé thương mại" của Bắc Kinh.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng dìm Trung Quốc đã tìm cách xúc tiếp riêng với một số thành viên trong chính quyền Trump nhằm tác động đến tiến trình thương thuyết, nhưng khẳng định đã vô hiệu hóa những nuốm lợi dụng mâu thuẫn nội bộ trong chính quyền Mỹ.

"Các quan chức được phía Trung Quốc tiếp xúc riêng đều đã thông báo và tiết lộ nội dung đàm đạo", người này nói. "Không có chuyện ai đó giữ kín thông báo về các cuộc xúc tiếp riêng này".

Tuy vậy, không có dấu hiệu nào cho thấy Trump sẽ loại bỏ Mnuchin vì những dị đồng trong chính sách thương nghiệp với Trung Quốc. Mnuchin là cố vấn có quan hệ lâu dài nhất với Trump, kể từ khi ông còn là ứng viên tham gia tranh cử, và nhiều đồng minh của Trump nói rằng Bộ trưởng Tài chính là một trong những cố vấn đắc lực nhất của Tổng thống.

Sự thắng thế của những cố vấn có ý kiến cứng rắn ở Nhà Trắng đồng nghĩa với việc cuộc chiến thương nghiệp Mỹ - Trung nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục kéo dài và tạo ra những thách thức mới với nền kinh tế.

Các quan chức Nhà Trắng thường đưa ra thông báo về đòn áp thuế sau 16h, khi các thị trường chứng khoán đã đóng cửa, nhằm tránh gây ra tình trạng hỗn loạn trong giới đầu tư khi tiếp nhận thông báo. Tuy nhiên, trước khi tung gói áp thuế 50 tỷ USD với Trung Quốc hôm 14/6, Trump lại nói với các phóng viên lúc 14h30 rằng chính quyền của ông sắp có một thông tin lớn, và hậu quả là chỉ số nhàng nhàng công nghiệp Dow Jones ngay thức thì mất 100 điểm ngay trong chiều hôm đó.