Dữ liệu dân cư sẽ được khai thác, thu phí như thế nào?

Tại hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương mới đây, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã đề xuất Chính phủ cho tỉnh thành thử nghiệm thu phí dịch vụ đối với việc cung cấp, chia sẻ dữ liệu dân cư.

Theo ô ng Chung, việc thu phí thực hành khi cơ quan chức năng cung cấp dữ liệu dân cư cho các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác. “Nếu được đồng ý thì mỗi năm tỉnh thành sẽ thu trên 300 tỷ đồng”, chủ toạ Hà Nội nói.

Trước đề xuất này, có một số ý kiến lo ngại như khi thu phí dịch vụ có thể dẫn đến lộ lọt thông tin cá nhân chủ nghĩa; dữ liệu dân cư là để phục vụ công tác quản lý, giúp công dân giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn hơn, không phải nhằm thu ngân sách...

Trả lời báo chí sau đó, ông Nguyễn Đức Chung khẳng định dữ liệu được san sớt là thông tin trong chứng minh thư chứ không phải là thông báo cá nhân. Theo ông, thông tin đó không chỉ dùng trong ngành công an mà san sớt cho các ngành như nhà băng, cơ quan hành chính, đơn vị công chứng… Việc san sớt này hoàn toàn đúng luật và thực tại với chứng minh thư thì người dân "đi đâu cũng phải xuất trình".

Thượng tá Trần Hồng Phú.

bàn luận với VnExpress xung quanh vấn đề trên, thượng tá Trần Hồng Phú, Cục phó Cục cảnh sát đăng ký, quản lý cư trú và dữ liệu quốc gia về dân cư (C72), Bộ Công an cho biết, việc thu phí ở đây chỉ vận dụng với các tổ chức, doanh nghiệp, nhà băng, cơ quan quốc gia... Đơn vị nào có đề nghị chính đáng cần công nhận thông báo về dữ liệu dân cư sẽ viết phiếu đề nghị và khi đó Bộ Công an, các địa phương sẽ xem xét theo thẩm quyền.

"Còn với người dân, khi vỡ hoang thông báo để làm thủ tục hành chính sẽ không mất bất kỳ một khoản phí nào", ông Phú giảng giải.

Thượng tá Phú cho biết thêm, "các tổ chức chỉ được gửi phiếu sang Bộ Công an đề nghị xác minh các thông báo về dân cư là đúng hoặc sai, không được tiếp cận quơ dữ liệu quốc gia về dân cư để phục vụ mục đích riêng, vì vậy sẽ không có việc lộ lọt thông báo cá nhân ra ngoài".

Hà Nội, Hải Phòng có thể được thu phí trước năm 2020

Theo đại diện C72, đơn vị đang phát phiếu thu thập thông báo về dân cư trên toàn quốc để xây dựng một trọng tâm dữ liệu phục vụ cho việc giải quyết thủ tục hành chính. Dự kiến đến năm 2020, đơn vị hoàn thiện trọng tâm và khi đó việc thu phí dịch vụ sẽ bắt đầu.

"Tuy nhiên có thể một số địa phương đã hoàn thiện cơ sở dữ liệu này như Hà Nội, Hải Phòng với gần 10 triệu dân sẽ được thu phí trước", thượng tá Phú cho hay.

Trả lời câu hỏi "loại thông tin nào trong dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ được cho khẩn hoang và phải nộp phí?", lãnh đạo Cục C72 nói, Luật căn cước công dân và Nghị định 137 thi hành Luật chưa quy định cụ thể nội dung này. thời kì tới, Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng danh mục các loại thông tin được thu phí khi cơ sở dữ liệu quốc gia hoàn thiện.

Tuy nhiên, trong dự thảo thông tư của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và dùng phí khai thác, dùng thông tin trong cơ sở dữ liệu nhà nước về dân cư, dữ liệu này gồm 15 thông tin cơ bản (họ và tên, Ngày tháng năm sinh, quê quán, dân tộc...). cứ vào nhu cầu khai hoang của từng đơn vị, cơ quan quản lý dữ liệu thi bằng lái a1 sẽ quyết định cho phép khẩn hoang số lượng thông tin hạp với quy định của pháp luật và bảo đảm bí hiểm đời tư của công dân.

Cũng theo dự thảo Thông tư này, việc khai hoang chi tiết dữ liệu dân cư có mức phí là 800 đồng cho một (trong số 15 thông báo căn bản) về công dân; trường hợp cơ quan quản lý dữ liệu cho phép phá hoang nhiều hơn thì mức phí sẽ được tính thêm theo quy định. Với bản thống kê tổng hợp dữ liệu dân cư cấp tỉnh, thành phố, mức phí là 250.000 đồng cho một thưa; cấp quận, huyện là 200.000 đồng và cấp xã, phường là 150.000 đồng...

nhóng nội dung trên ở giác độ pháp lý, một số chuyên gia cho hay Luật phí và lệ phí có hiệu lực từ tháng 1/2017 đã cho phép "thu phí khai phá và sử dụng thông báo trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư", do vậy việc thu phí dịch vụ với loại hình này là có cơ sở.

"Phí ở đây là khoản tiền mà tổ chức phải trả nhằm bù đắp phí phục vụ khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cung cấp dịch vụ công", một luật sư phân tách.

Người dân sẽ không bị thu phí dịch vụ khi khai khẩn dữ liệu nhà nước về dân cư để làm thủ tục hành chính. Ảnh: Giang Huy

Theo vị này, hiện mỗi công dân sở hữu nhiều loại giấy tờ với những con số khác nhau (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, sổ hộ khẩu, thẻ bảo hiểm y tế, chứng minh quần chúng, hộ chiếu, sổ bảo hiểm từng lớp, giấy phép tài xế, các loại thẻ, chứng chỉ...). Khi tham dự giao thiệp trong lĩnh vực nào thì công dân thường phải sử dụng giấy má của lĩnh vực đó.

Tới đây, khi hệ thống dữ liệu quốc gia về dân cư được hình thành, người dân tham gia một dịch vụ một mực sẽ không phải đem theo chứng minh thư và giấy má hệ trọng, chỉ cần cung cấp mã số cá nhân chủ nghĩa (số chứng minh thư hoặc căn cước theo quy định) để các đơn vị truy xuất trên mạng ra thông tin cấp thiết.

"thực hành quy trình này, công dân không phải nộp phí, nhưng tổ chức như phòng công chứng, nhà băng… muốn được truy xuất dữ liệu công dân thì phải trả phí", chuyên gia luật cho hay.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng, để tránh tình trạng lạm quyền hoặc thất thoát nguồn thu, Chính phủ, Bộ Tài Chính phải có những văn bản dưới Luật hướng dẫn cụ thể mức thu, đối tượng thu phí và chế tài xử phạt với trường hợp, cơ quan tổ chức vi phạm.

Dự án xây dựng Cơ sở dữ liệu nhà nước về dân cư được Chính phủ giao Bộ Công an chủ trì với mức đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng; thời kì thực hành từ 2017 đến 2020.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là tập hợp thông báo căn bản của hết thảy công dân Việt Nam được chuẩn hóa, số hóa, lưu trữ, quản lý bằng cơ sở hạ tầng thông tin để phục vụ quản lý quốc gia và giao thiệp của cơ quan, tổ chức, cá nhân chủ nghĩa. Nội dung thông tin được thu thập, cập nhật gồm: Họ, chữ đệm và tên khai sinh; Ngày, tháng, năm sinh; Giới tính; Nơi đăng ký khai sinh; Quê quán; Dân tộc; Tôn giáo; Quốc tịch; Tình trạng hôn nhân; Nơi thường trú; Nơi ở ngày nay; Nhóm máu, khi công dân đề nghị cập nhật và xuất trình bản kết luận về xét nghiệm xác định nhóm máu của người đó; Họ, chữ đệm và tên, số định danh cá nhân hoặc số Chứng minh quần chúng, quốc tịch của cha, mẹ, vợ, chồng hoặc người đại diện hợp pháp; Họ, chữ đệm và tên, số định danh cá nhân chủ nghĩa hoặc số Chứng minh quần chúng của chủ hộ, quan hệ với chủ hộ; Ngày, tháng, năm chết hoặc mất tích...